Caalamadaha dubaabka iyo sida looga hor tago

 Calaamadaha ku imaada qofka marka uu joojiyo qaadka

Calaamada lasoo gudboonaada marka qofku uu joojiyo qaadka taas oo loo garan ogyahay DUBAAB.

Dadka qaadka cuna muda ka badan 1 sanno badi (68.2%) oo iyaga ka mid ah ayaa sheegay in ay la kulmeen calaamado kala duwan marka ay joojiyaan cunista qaadka ama ay yareeyaan xadiga qaadka ee ay cuni jireen.

 

Calaamadaha soo noqnoqda ee inta badan lagu arko waxay ahaayeen

1. Niyad jab farabadan {65.3%}.

2. Damac badan {46.4%}.

3. Daal badan {36.3%}.

4. Abateedka oo bata {29.7%}.

5. Xanaaq badan {26.7%}.

6. Hurdo badan {20.8%}.

7. Habeenkii oo ay sasaan ama ay ku riyoodaan riyo xun {20.8%}

.

Marka laga imaado caalamadaaha sare sido kale waxa lagu arkaa

8. Hurdo la’aan

9. Gubasho jidhka oo dhan ah

10. Gacmaha oo olola

11. Carabka oo gariira

12. Cidhbaha oo kululaada

13. Faraha gacmaha oo gariira iyo

14. Madax xanuun badan kaas oo xanuun biiyuhu karin.

 

 

Kuwaa lagu arkay caalamadaa dubaabka, 55.4% badanaa waxay dareemeen calaamadahan muddo ka badan toban saacadood, 7.9% ka mid ahna 6-10 saacadood, 23.8% 1-5 saacadood, iyo 12.9% waxay dareemeen in ka yar 1 saac. Sidoo kale, qayb weyn oo iyaga ka mid ah (66.3%) ayaa sheegay in calaamadaha dubaabku ay ku sababaan daciifnimo xagga bulshada ah,sida shaqada, ama meelaha kale ee muhiimka ah ee nololmaalmeedkooda.

 

Talaabooyinka sun saarista qaadka

Iska daynta balwadda qaadku waa tallaabo muhiim u ah soo kabashada. Waxay ku lug leedahay tallaabooyin taxane ah oo ujeedadeedu tahay in si badbaado leh looga saaro dawada jidhka oo loo maareeyo calaamadaha dubaabka.

Waa kuwan tillaabooyinka muhiimka ah ee habka sun saarista-ee balwadda qaadku:

 

1. Qiimaynta Caafimaadka qofka

Tallaabada ugu horreysa ee habka sun-saaristu waa qiimeyn caafimaad oo dhammaystiran. Tani waxay ku lug leedahay baadhis jidheed iyo dib u eegis lagu sameeyo taariikhda caafimaad ee qofka isaga oo la wareysanayo. Xirfadlaha daryeelka caafimaadku wuxuu qiimeyn doonaa darnaanta balwadda, xaalad kasta oo caafimaad oo hoose, oo go'aamin doonta qorshaha ugu habboon ee sun-saarista qaadka.

2. Kormeer Caafimaad

Inta lagu jiro habka sun-saarista, waa lagama maarmaan in la yeesho kormeer caafimaad. Tani waxay hubinaysaa badbaadada iyo fayoobaanta shakhsiga inta lagu jiro muddada ka bixitaanka ama dubaabka. Xirfadlayaasha caafimaadku waxay la socon doonaan calaamadaha muhiimka ah, maareyn karaan dhibaatooyin kasta oo soo bixi kara, waxayna bixin karaan daawooyinka lagama maarmaanka ah si loo yareeyo calaamadaha dubaabka.

3. Joojinta qaadka si tartiib tartiib ah

Qaadka oo loo joojiyo si aayar aayar ah waa habka ugu caansan ee looga hor tagi karo dubaabka. In loo joojiyo aayar ayaa ka fiican in lawada joojiyo mar kaliya taas oo keeni kartaa halis caafmaad maadama uu la qabsaday jidhku.tani waxay ka qayb qaadanaysa daaweynta dubaabka.

4. Dawooyin oo qofka la siiyo

Xaaladaha qaarkood, daawaynta lagu kaalmeeyo dawooyinka ayaa laga yaabaa in la isticmaalo xilliga qaad-joojinta. Daawooyinka sida dawooyinka niyad-jabka ama daawooyinka ka-hortagga walaaca ayaa laga yaabaa in loo qoro si loo maareeyo calaamadaha dubaabka iyo taageeridda fayo-qabka guud ee shakhsiga inta lagu jiro habka sun saarista.

 

5. Nafaqeyn

Nafaqada saxda ah ayaa muhiim u ah inta lagu jiro habka sunta. Balwadda qaadku waxa ay keentaa nafaqo darro, sidaa awgeed waxa lama huraan ah in jidhka lagu buuxiyo nafaqooyinka muhiimka u ah. Cunto dheellitiran, waxay gacan ka geysan kartaa soo celinta caafimaadka jireed waxayna taageertaa habka soo kabashada.

 

6. Dhiirigalin 

Qabatinka qaadku wuxuu saamayn wayn ku yeelan karaa caafimaadka maskaxda. Sidaa darteed, taageerada nafsigu waa qayb muhiim ah oo ka mid ah habka sun-saarista. La-talin shaqsiyeed, daawaynta kooxeed, iyo kooxaha taageerada waxay ku siin karaan taageero shucuureed.qofka qaadka joojinaya oo la dhiirigaliyo waxay ka mid tahay hababka u caansan ee soo kabashada.

 

7. Qorshaynta daryeelka ka dib

Ka dib marka la dhammeeyo habka sun-saarista, waa muhiim in la sameeyo qorshe daryeel-caafimaad oo dhammaystiran. Tan waxa ku jiri kara daawaynta socota, kooxaha taageerada, iyo isbeddelka qaab nololeedka si loo ilaaliyo miyir-qabka loogana hortago soo noqoshada. Qorshaynta daryeelka ka dib waxay caawisaa shakhsiyaadka inay ka gudbaan sun-saarista una gudbaan soo kabashada muddada-dheer.

 

Waxaa muhiim ah in la ogaado in habka sun-saarista ee balwadda qaadku ay kala duwanaan karto iyadoo ku xiran duruufaha gaarka ah. Raadinta caawimo xirfadle ah oo ku takhasusay qabatinka ama xarumaha daawaynta ayaa aad loogu talinayaa si loo hubiyo nadiifinta balwada ee shakhsiga,badbaadada iyo guusha.

 

Faa'iidooyinka laga helo joojinta Qaadka

Iska daynta qaadka, oo sidoo kale loo yaqaan "daroogada qaadka," waxay u yeelan kartaa faa'iidooyin badan shakhsiyaadka la halgamaya balwadda. Waa kuwan qaar ka mid ah faa'iidooyinka ugu muhiimsan ee laga helo joojinta qaadka:

1. Caafimaad jidheed

Isticmaalka qaadka ee muddada dheer waxa uu jidhka ku keenaa dhibaatooyin caafimaad oo kala duwan. Marka uu qofku iska daayo qaadka, shakhsiyaadku waxay jidhkooda siiyaan fursad uu ku bogsado oo uu kusoo kabsado. Tani waxay keeni kartaa wanaajinta caafimaadka wadnaha iyo xididada, hoos u dhaca khatarta istaroogga iyo dhibaatooyinka wadnaha, iyo guud ahaan badqabka jidheed oo wanaagsan.

2. Caafimaadka Maskaxda aya xoogeysta

Qabatinka qaadku waxa uu saamayn weyn ku yeelan karaa caafimaadka maskaxda, isaga oo u horseedaya calaamado ay ka mid yihiin walaac, niyad-jab, iyo miyir beel. Iska daynta qaadku waxay u oggolaanaysaa shakhsiyaadka inay wax ka qabtaan arrimahan lasoo gudboonaaday ee caafimaadka dhimirka oo ay raadsadaan daaweyn habboon. Natiijo ahaan, shakhsiyaadku  waxaa laga yaabaa inay la kulmaan niyadda oo soo hagaagaysa, welwelka oo yaraaday, iyo dareen firfircooni maskaxeed oo weyn.

 

3. Xakamaynta dib loo helay

Mid ka mid ah faa'iidooyinka ugu muhiimsan ee joojinta qaadka ayaa ah dib u soo celinta xakamaynta nolosha qofka. Balwaduhu waxay cuni karaan fikradaha qofka, ficiladiisa, iyo xidhiidhadiisa, taasoo ka dhigaysa mid adag inuu ku noolaado nolol dhammaystiran oo waxtar leh. Iyadoo loo marayo habka detox-ka, shakhsiyaadku waxay ka xoroobi doonan hagardaamooyinka balwadda taas oo ay dib u hanaan doonaan xakameynta doorashadooda, yoolalkooda, iyo xiriiradooda.

4. Waxaa wanagsananaya xidhidhka aad la leedahay dadka

Qabatinka qaadku waxa uu xumeeyaa xidhiidhka qoyska, asxaabta, iyo kuwa aad jeceshahay. Joojnta qaadku waxay siinaysaa fursad dib-u-dhiska iyo hagaajinta xidhiidhadan. Markaad raadsato caawimo xirfadle ah iyo muujinta ka go'naanta soo kabashada, shakhsiyaadka waxay dib u dhisi karaan kalsoonida, kobcin karaan xiriiro caafimaad qaba, waxayna xoojin karaan nidaamkooda taageerada.

 

5. Isku-kalsoonaanta oo korodha

Ka gudubka qabatinka iyo si guul leh u dhammaystirka barnaamijka sun sarista qaadku waxay si weyn kor ugu qaadi kartaa isku kalsoonida qofka. Waxay daliil u tahay xoogga, adkaysiga iyo go'aan qaadashada qofka. Qaadashada tallaabooyinka lagama maarmaanka ah si looga saaro sunta qaadka, shakhsiyaadku waxay kobcin karaan dareenka kibirka iyo aaminsanaanta awoodda ay uga gudbaan caqabadaha.

Guud ahaan, joojinta qaadku waxay u horseedi kartaa caafimaad, farxad, iyo nolol dheregsan. Waa lagama maarmaan ah in la xasuusto in sun-saarku ay tahay kaliya tallaabada ugu horreysa ee safarka soo kabashada, iyo taageerada joogtada ah iyo daaweynta ayaa muhiim u ah guusha mustaqbalka fog.

Akhriste maxad ka faaiday qormooyinka taxanaha ahaa ee aynu ka qornay dhibatada qaadka.

 

Allaa mahad le

W/Q: Dr Hamza Galmahday